Trả giá vì đầu cơ 17.700 chai nước rửa tay

Hai anh em lái chiếc SUV màu bạc vòng quanh Chattanooga (Tennessee). Họ ghé vào Dollar Tree, rồi đến Walmart, Staples và Home Depot. Ở siêu thị nào, họ cũng gom vớ nước rửa tay có trên kệ.

Ba ngày tiếp theo, Noah Colvin vượt 1.300 dặm (2.080km) xuyên qua Tennessee và đến Kentucky trên chiếc xe tải U-Haul. Họ gom hàng nghìn chai nước rửa tay diệt trùng và hàng nghìn gói khăn lau kháng khuẩn, đốn tại các cửa hàng đồng giá một USD ở những nơi hẻo lánh.

Trong khi đó, Matt Colvin ở nhà để chuẩn bị kho chứa số hàng hai anh em nhặt nhạnh được. Họ bắt đầu đăng bán chúng trên Amazon. Colvin cho biết anh đăng bán 300 chai nước rửa tay sát trùng và ngay thức thì hết sạch với giá từ 8 USD đến 70 USD mỗi chai, cao hơn nhiều so với giá mua vào. Đối với anh, "đó là lợi nhuận không tưởng."

Noah Colvin chuyên chở các kiện hàng nước rửa tay mà hai anh em trữ được ngày 12/3. Ảnh: NYT

Tuy nhiên, niềm vui của vụ làm ăn này không kéo dài lâu. Ngày hôm sau, Amazon gỡ các sản phẩm của anh và hàng nghìn sản phẩm nước rửa tay, khăn lau diệt trùng và khẩu trang khác. Công ty này cũng đình chỉ một số tài khoản bán hàng và cảnh cáo nhiều người khác nếu đấu tăng giá thì sẽ bị xóa account. Ngay sau đó, Ebay đưa ra các biện pháp thậm chí mạnh hơn, ngăn cấm mọi hoạt động bán khẩu trang hay nước rửa tay diệt trùng trên sàn.

Hiện nay, trong khi hàng triệu người săn tìm mua nước rửa tay vô trùng trong tuyệt vọng, Colvin đang giữ 17.700 chai mà không biết nên bán chúng ở đâu.

"Đây là cú đòn đớn đau," anh thừa nhận. "Từ việc có thể giúp gia đình giàu lên bằng cách này thì giờ tôi sẽ làm cái quái gì với toàn bộ những thứ này đây", anh nói.

Colvin là một trong số hàng nghìn người bán hàng ở Mỹ đã tàng trữ được một kho nước rửa tay khử trùng và khẩu trang, vốn đẵn dành cho phòng chuyên dụng trong bệnh viện, dựa theo tìm hiểu của New York Times . Amazon cho biết gần đây đã gỡ bỏ hàng trăm nghìn sản phẩm đăng bán và đình chỉ hàng nghìn account nhà bán hàng để kiểm soát giá cả, tránh họ trục lợi từ Covid-19.

Amazon, eBay, Walmart và các trang thương nghiệp trực tuyến khác đang nuốm ngăn người bán kiếm lợi nhuận quá mức từ cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng. Trong khi các công ty này vắt cản ngăn mọi người tích tụ các sản phẩm và tăng giá, nhiều người bán vẫn mua sạch hàng từ các cửa hàng địa phương và để bán trực tuyến. Điều này dẫn đến các kệ hàng ở siêu thị lẫn trực tuyến đều gần như trống lổng.

Mikeala Kozlowski, y tá ở Dudley (Massachusetts), tìm mua nước rửa tay từ trước khi sinh đứa con đầu lòng hôm 5/3, nhưng các cửa hàng đều hết sạch. Và khi xem trên Amazon, cô không thể tìm thấy chai nước rửa tay nào có giá dưới 50 USD. "Các bạn đang ích kỷ, tích trữ hàng hóa, chỉ biết nghĩ đến ích cá nhân chủ nghĩa," cô nhận xét về các người bán hàng.

Quầy nước rửa tay và giấy vệ sinh rỗng tại siêu thị Giant hôm 13/3 ở Dunkirk, Maryland. Ảnh: AFP

Các trang web như Amazon và eBay tạo ra ngành công nghiệp đang phát triển gồm những người bán hàng độc lập, những người chuyên thu nhặt các mặt hàng giảm giá hoặc khó tìm trong các cửa hàng để đăng trực tuyến và bán trên toàn thế giới.

Những người này xem bán sỉ trên mạng là một nghề trong thế kỷ 21, có thể bán toàn bộ mọi thứ cho người mua, từ các loại ngũ cốc hiếm cho đến Fingerling Monkeys, một món đồ chơi từng rất được yêu thích. Những người săn hàng giá rẻ này tìm kiếm bất kỳ thứ gì họ có thể bán vào đúng thời khắc kiếm được lợi nhuận cao. Trong những tuần gần đây, thời cơ lớn nhất họ tìm thấy, lại là một đại dịch.

Khi xem danh sách tìm kiếm phổ biến nhất trên Amazon với các mặt hàng như "Purell", "khẩu trang N95" và "khăn lau Clorox", những người bán hàng nói họ làm theo những gì được học là đi nhặt nhạnh hết những mặt hàng này và bán ra thị trường với giá có lợi nhuận cao.

Ban đầu, chiến lược này có hiệu quả. Trong vài tuần, giá cả tăng vọt đối với các nước rửa tay, khẩu trang và khăn lau trên Amazon, theo phân tách của New York Times , bằng dụng cụ Jungle Scout, chuyên theo dõi dữ liệu người bán hàng trên Amazon. Dữ liệu cho thấy cả Amazon và nhà bán hàng bên thứ ba như Colvin đều tăng giá. Sau đó, họ chỉ giảm khi Amazon có hành động chống lại tình trạng "chặt chém" quá mức.

Các sàn thương mại điện tử này đang chịu chỉ trích ngày càng tăng từ các cơ quan quản lý và khách hàng, đề nghị hình thức xử lý nghiêm ngặt hơn. Sau các biện pháp vào tuần trước, Amazon tăng chế tài, bằng cách hạn chế doanh số của bất kỳ sản phẩm nào có liên hệ đến Covid-19 từ nhà bán hàng.

"Trục lợi về giá là sự vi phạm rõ ràng các chính sách của chúng tôi, phi đạo đức, và ở vài lĩnh vực là phi pháp", Amazon khẳng định. "Ngoài việc kết thúc tài khoản người bán, chúng tôi cũng có thể cáo giác hành vi xấu này với Bộ trưởng Tư pháp liên bang".

Colvin, 36 tuổi, là cựu trung sĩ kỹ thuật của không quân Mỹ. Anh bắt đầu bán hàng trên Amazon vào năm 2015. Anh phát triển công việc này thành sự nghiệp và kiếm được lợi nhuận lên đến 6 con số bằng cách bán giày Nike, đồ chơi thú cưng, và những món hàng theo khuynh hướng.

Đầu tháng 2, khi cập nhật tình hình thời sự về vấn đề nCoV tại Trung Quốc, Colvin phát hiện ra nhịp để tận dụng. Một công ty gần Chattanooga đang bán 2.000 hộp sản phẩm y tế, tồn lại từ một công ty vỡ nợ. Mỗi hộp gồm 50 khẩu trang, 4 chai nước rửa tay diệt khuẩn nhỏ và nhiệt kế. Giá là 5 USD mỗi hộp. Colvin mà cả xuống còn 3,5 USD và mua vớ.

Anh chóng vánh bán hết sạch 2.000 hộp y tế đó trên eBay, với giá 40-50 USD mỗi hộp, và đôi khi bán giá cao hơn. Anh từ chối tiết lậu số lợi nhuận thu được từ vụ này nhưng dìm là cao.

Vụ đó lại khiến anh tham hơn. Khi thấy công chúng hoảng loạn, bắt đầu lùng mua nước rửa tay và giấy lau diệt khuẩn, anh và em trai phát xuất săn hàng. Ở những nơi khác, nhiều người bán hàng như anh trên Amazon cũng làm như vậy.

Chris Anderson, một người bán hàng trên Amazon ở thủ phủ bang Pennsylvania, cho hay đã cùng người bạn tài xế quanh Ohio, gom mua khoảng 10.000 khẩu trang từ các cửa hàng. Anh dùng phiếu giảm giá để mua hộp 10 cái với giá khoảng 15 USD mỗi hộp và bán lại với giá từ 40 USD đến 50 USD. Sau khi bị Amazon bắt giảm giá và trừ đi các phí tổn khác, Anderson ước tính kiếm lời được 25.000 USD.

Anderson hiện giữ 500 hộp khăn lau kháng khuẩn sau khi bị Amazon chặn trương mục vì bán ra với giá 19 USD mỗi hộp, tăng giá từ 16 USD trong tuần trước đó. Anderson thu mua các hộp khăn lau kháng khuẩn chỉ 3 USD mỗi hộp.

Eric, môt lái xe giấu tên đến từ Ohio, sợ Amazon chặn tài khoản bán hàng nên không dám ban bố tên thật, cho biết cũng đã lượm lặt được khoảng 10.000 khẩu trang. Anh mua mỗi hộp 10 chiếc với giá khoảng 20 USD và bán hồ hết với giá khoảng 80 USD mỗi hộp. Thậm chí, có vài hộp anh bán được với giá 125 USD.

"Ngay cả ở mức giá 125 USD một hộp, vẫn hết tức tốc", anh nói. "Thật sự sốc khi bạn có thể bán với bất cứ giá nào". Anh ước tính đã kiếm được 35.000–40.000 USD mấy ngày dịch qua.

Hiện tại anh có hơn 1.000 khẩu trang theo đặt hàng, nhưng không biết làm gì với chúng.

Các văn phòng của chưởng lý California, Washington và New York đều đang điều tra sự nâng giá quá mức can dự đến nCoV. Luật kiểm soát giá của California cấm người bán hàng tăng giá hơn 10% sau khi các quan chức tuyên bố tình trạng nguy cấp. Luật của New York cấm người bán tính mức giá quá cao một cách sơ sểnh thức trong các trường hợp khẩn.

Một quan chức ở văn phòng tổng chưởng lý tại Washington cho biết họ có thể áp dụng luật bảo vệ người tiêu dùng của tiểu bang để kiện các trang hoặc người bán, ngay cả khi họ không ở Washington, miễn sao họ đang cụ bán hàng cho cư dân ở Washington.

Matt Colvin bên kho hàng tàng trữ được ngày 12/3. Ảnh: NYT

Tiểu bang Tennessee, nơi Colvin sống, có luật cấm trục lợi về giá để mọi người không tính "giá vô lý cho các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu, bao gồm cả xăng dầu, để đối phó trực tiếp với thảm họa."

Đến thứ bảy (14/3), văn phòng tổng chưởng lý bang Tennessee đã cử nhân viên đến nhà Colvin, đưa cho anh lá thư cảnh cáo và hiện điều tra vụ án của anh. Nhưng Colvin vẫn không tin anh đang trục lợi về giá.

Anh bán hai chai Purell với giá 20 USD khi giá bán lẻ chỉ 1 USD mỗi chai. Anh nói mọi người quên rằng giá của anh bao gồm tiền công, phí trả cho Amazon và tiền ship khoảng 10 USD. Lý lẽ là thuốc tiệt trùng có độ cồn nên phí giao hàng rất đắt vì các quan chức coi đó là vật liệu hiểm.

Các luật trục lợi về giá hiện "không hiệp với thời đại ngày nay", Colvin cho biết. Anh nói thêm: "Chỉ vì tôi mua nó với giá 2 USD không có tức là tôi sẽ không tốn 16 USD để vận tải đến tận nhà cho bạn".

Nhưng còn về mặt đạo đức, việc điển tích các sản phẩm có thể ngăn chặn sự lây lan của virus chỉ để mang lại lợi nhuận? Colvin cho biết anh chỉ đơn giản là chỉnh sửa "sự thiếu hiệu quả trên thị trường". Theo anh, một số khu vực trên đất nước cần những sản phẩm này nhiều hơn những sản phẩm khác, và anh đang giúp đáp ứng nguồn cung theo nhu cầu.

"Có một nhu cầu áp đảo ở các thành phố nhất quyết trong lúc này," anh nói. "Dollar General ở nơi xa xăm hẻo lánh bên ngoài Lexington, Kentucky, không có điều đó." Colvin nói công việc đang làm như một dịch vụ công cộng. "Tôi đang được trả tiền cho dịch vụ công cộng của tôi."

Đối với kho dự trữ của mình, Colvin cho biết hiện giờ anh sẽ cố gắng bán ở địa phương. Tuy nhiên, đến hôm thứ bảy (14/3), sau khi câu chuyện của anh được đăng trên New York Times , Colvin đổi ý và cho biết đang tìm cách quyên góp ắt các vật tư y tế đã điển tích.

Phiên An ( theo The New York Times )