Tổng công ty Đường sắt kêu khó khi về 'Siêu ủy ban'

Câu chuyện này được ông Vũ Anh Minh - Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Đường Sắt Việt Nam kể sáng 20/2 tại buổi làm việc của Tổ công tác của Thủ tướng và Ủy ban quản lý vốn tại doanh nghiệp (Siêu ủy ban). Là một trong 19 đơn vị đã chuyển về Siêu ủy ban năm ngoái nhưng Tổng công ty Đường sắt vừa xin được về lại Bộ Giao thông vận chuyển quản lý.

Ông Minh kể, định kỳ ngày 31/12 hằng năm, Tổng công ty Đường sắt sẽ nhận được chuẩn y dự toán, trong đó có phần chi dành cho hoạt động công ích tuần đường, gác chắn. Hơn 11.300 nhân sự bộ phận hạ tầng tại 20 công ty thành viên coi an toàn cho hàng nghìn km đường sắt mong đợi vào dự toán này để làm cứ trả lương. Nhưng theo ông Minh, từ đầu năm nay, do Tổng công ty đã được giao về Siêu ủy ban quản lý vốn, việc trả lương chưa được thực hành vì vướng Điều 49 của Luật Ngân sách.

Ông nói, Quốc hội đã ra quyết nghị 87 trong đó nêu rõ "nối cơ chế giao vốn dự toán ngân sách, bảo trì đường sắt cho Bộ liên lạc chuyển vận". Tuy nhiên, vướng mắc lại phát sinh khi Tổng công ty và Bộ có quan điểm khác nhau về câu chữ của Nghị quyết.

"Tổng công ty đã gửi văn bản kiến nghị, kể cả vượt cấp, nhưng vẫn chưa được giải quyết. Chúng tôi phải tuyển lựa, dừng tàu hay chạy tiếp, nhưng dù dừng hay chạy thì chúng tôi đều làm sai", ông Minh nói. Nếu Tổng công ty Đường sắt dừng tàu thì ảnh hưởng đến hơn 30.000 cán bộ nhưng nếu tiếp chuyện chạy, sẽ là sai cho những nhân viên tuần đường, gác chắn bởi họ không có hiệp đồng.

"Đến đầu tháng 3 mà không được giải quyết thì phải bẩm Chính phủ cho dừng tàu, vì không ai làm tuần đường gác chắn", ông nói.

Tổ công tác của Thủ tướng làm việc với Ủy ban quản lý vốn Nhà nước ngày 20/2. Ảnh: VGP

Hai tháng đầu năm, Tổng công ty đã ứng tiền trước để trả lương. "Nhưng đó cũng chỉ là giải pháp tình thế, bản chất là chúng tôi cũng đang làm sai vì chưa có dự toán, chưa ký giao kèo thì sao có thể ứng tiền", ông Minh nói và cho biết tình thế đang "vô cùng thúc bách".

Vướng mắc trong cơ chế, văn bản luật sau khi về "Siêu ủy ban" cũng được Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) nêu.

Ông Phạm Ngọc Minh, Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines lấy ví dụ, giai đoạn trước, khi tổng công ty này trình kế hoạch đầu tư phi cơ, nhanh thì ba tuần, chậm thì 6 tháng được ưng chuẩn. Nhưng tờ trình gần nhất về việc đầu tư dòng phi cơ thân hẹp của Vietnam Airlines đã hơn hai năm nhưng vẫn chưa được duyệt. "Vướng mắc lớn nhất nằm ở sự thiếu đồng bộ, nhất quán trong các văn bản pháp luật", ông Minh nói.

Một vướng mắc khác được Chủ tịch Vietnam Airlines nhắc đến là việc phân cấp, ủy quyền cho người đại diện vốn quốc gia. Theo quy định, những vấn đề lớn liên can đến hoạt động doanh nghiệp trước khi trình Đại hội đồng cổ đông và Hội đồng quản trị phải xin ý kiến Ủy ban quản lý vốn, nhưng quy định này cũng lồng thêm một ý là phải ít cả "những vấn đề khác".

"Do chúng tôi không biết vấn đề khác này là những vấn đề gì nên chúng tôi mỏng hết. Nhóm đại diện vốn tự đặt ra một ngưỡng là thưa các vấn đề với ủy ban trước một tuần khi họp Hội đồng quản trị. Nếu không bị các vụ chức năng 'thổi còi' thì chúng tôi sẽ thông qua", ông Minh san sớt và kiến nghị ủy ban sớm thể chế hóa "những vấn đề khác cụ thể là gì".

Cũng giống như Tổng công ty Đường sắt hay Vietnam Airlines, vấn đề mà ông Nguyễn Đức Chi, Chủ tịch Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) nêu ra là câu chuyện duyệt y thẩm quyền đầu tư dự án. Bởi sự chồng chéo giữa các luật dẫn tới hoàn cảnh lãnh đạo SCIC gặp nhiều khó khăn khi quyết định chọn dự án.

Khi SCIC xin ý kiến của Ủy ban quản lý vốn để đầu tư một dự án, Ủy ban nói SCIC hỏi quan điểm Bộ Kế hoạch & Đầu tư vì hệ trọng đến Luật Đầu tư công, nhưng đắn đo án không thuộc một lĩnh vực nào trong Luật Đầu tư công, SCIC phải tham mưu thêm các bộ ngành khác, rồi rút cuộc không bên nào cho ý kiến. "Kiến nghị của doanh nghiệp đúng, trả lời của ủy ban cũng đúng, phản hồi của bộ ngành cũng thế, vậy rút cục lại trở về với kiến nghị ban đầu", ông Chi nói.

Siêu Ủy ban đại diện chủ sở hữu vốn quốc gia tại 19 tập đoàn, tổng công ty, với số vốn nắm giữ khoảng 2,3 triệu tỷ đồng, ra mắt vào tháng 9/2018.

Lý giải việc này, Thứ tưởng Kế hoạch & Đầu tư Vũ Đại Thắng nói đa phần những vướng mắc là trong các quy định của luật. "Lúc xây dựng các văn bản luật trước đây chưa tính tới các hệ thống cơ quan đại diện sở hữu, cơ quan quản lý vốn, nên những luật này vẫn chưa ứng dụng được ngay", ông Thắng nói.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Thắng cho rằng cũng có vấn đề do cách tiếp cận của các tập đoàn, tổng công ty. Có những trường hợp, các doanh nghiệp tư nhân cũng phải ứng dụng các quy định rưa rứa nhưng họ vẫn có thể thực hiện, trong khi các doanh nghiệp quốc gia gặp nhiều khó khăn. Như ngành hàng không, ông Thắng cho biết những doanh nghiệp tư nhân khác cũng phải tuân thủ theo Luật Đầu tư, nhưng họ vẫn làm được, trong khi những doanh nghiệp quốc gia như Vietnam Airlines lại vướng nhiều vấn đề.

Minh Sơn